Winnie Mandela

In een broodjeszaak in 1957 ontmoet Mandela Nomzamo Winnie Madikizela. Winnie is de dochter van een christelijke methodistische schoolmeester en zakenman. Ze is knap en goed opgeleid en bevriend met de vriendin van Mandela’s goede vriend Oliver Tambo. Nelson valt direct voor de zestien jaar jongere Winnie en binnen een jaar zijn ze getrouwd. In tegenstelling tot zijn eerste vrouw bewijst Winnie zich snel als activiste. Ze belandt in de gevangenis na betogingen tegen de pasjeswetten maar wordt weer vrijgesproken. Met 600 andere vrouwen zit de zwangere Winnie een maand lang opgesloten in overvolle cellen, waar de gevangenen op de kale betonvloer moeten slapen. Winnie en Mandela krijgen samen twee dochters: Zenani en Zindzi.

Ondanks hun grote verliefdheid hebben Winnie en Nelson samen nauwelijks een normaal huwelijk gekend. In de eerste jaren zijn ze beiden meer bezig met het ANC dan met elkaar en vanaf 1962 verdwijnt Mandela naar Robbeneiland. Mandela zal altijd een foto van Winnie in zijn cel hebben staan. In 1984 mag Mandela voor het eerst Winnie ontmoeten in een kamer zonder tussenschotten. De bewaker trekt zich discreet terug. Het is 21 jaar geleden dat hij voor het laatst de hand van zijn vrouw heeft aangeraakt.

Gedurende Mandela’s gevangenschap is Winnie het boegbeeld van het ANC. Winnie is een knappe, strijdbare, welbespraakte vrouw en weet precies hoe zij de media moet bespelen. Mandela dankt een groot deel van zijn bekendheid aan zijn vrouw. Winnie wordt aanhoudend getreiterd door de veiligheidspolitie, die geregeld met veel machtsvertoon haar huis binnenvalt. Tientallen jaren staat haar leven in het teken van arrestatie, banmaatregelen, deportatie en intimidatie door de politie. Het plotseling moeten achterlaten van huilende kinderen als de politie haar weer eens uit huis komt halen, veroorzaakte pijn die zich geleidelijk omzette in verbittering.

Tussen 1969 en 1970 zit ook Winnie wegens het verspreiden van propaganda anderhalf jaar in de gevangenis. Een groot deel van deze tijd zelfs in eenzame opsluiting. Winnie wordt door haar ondervragers gemarteld.

In de jaren tachtig gaat Winnie zich steeds meer misdragen: ze raakt in de ban van haar eigen beroemdheid. In 1986 spoort ze een menigte aan om de vrijheid te veroveren met stenen, autobanden en lucifers. De autobanden en lucifers verwijzen naar een beruchte liquidatiemethode, die door militante activisten wordt toegepast op verklikkers en verraders. Ze krijgen een oude autoband om hun nek, worden met petroleum overgoten en in brand gestoken.

Winnie omgeeft zich in 1987 met een groep jonge aanhangers (The Mandela Football Club) die zich al snel als een vrijgevochten bende gaat gedragen. Onder het mom van voetbalclub terroriseren ze de buurt. Hun trainer was een ex-gevangene die op de loonlijst van de politie stond om als verklikker en agent-provocateur te werken.

Na Mandela’s vrijlating uit zijn gevangenschap in 1990 volgen al snel een reeks onthullingen over deze bende en de rol van Winnie daarin. De jonge Lolo Sono is ontvoerd en nooit meer teruggezien en een andere jongen, Stompie Seipei, blijkt in 1988 door de bende te zijn vermoord. In 1991 wordt Winnie, na een maandenlang proces, voor haar aandeel in de zaak aangeklaagd. Ze wordt veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf maar in afwachting van haar hoger beroep op vrije voeten gesteld. Mandela blijft geloven in haar onschuld. In hoger beroep werd het vonnis verzacht tot twee jaar voorwaardelijk, een verrassend milde straf.

Winnie toont zich wraakzuchtig en vastbesloten de carrière te dwarsbomen van degenen die met het Mandela Crisis Comité hadden geprobeerd haar onder controle te krijgen. Met behulp van de media heeft ze zich een trouwe aanhang verworven onder radicale jongeren en mensen in krottenwijken. Ze flirt openlijk met haar geliefde, de jurist Dali Pfofu, heeft een drankprobleem en veel dubieuze vrienden waardoor er permanent een zweem van schandaal rond Winnie hangt. Ze verwerft een zetel in het landelijk bestuur van het ANC maar haar poging om voorzitter te worden van de ANC-vrouwenbond mislukt.

Na Mandela’s vrijlating lijkt het echtpaar zich niet te kunnen verzoenen. Mandela is lange tijd blind voor Winnie’s misstappen, mede door een schuldgevoel omdat ze er altijd alleen voor heeft gestaan. Maar in april 1992 staat zijn besluit vast. Het is één van de weinige keren dat hij zijn emoties niet kan verbergen. Na onthullingen over een veel jongere buitenechtelijke minnaar van Winnie plus haar aandeel in de excessen die zich hebben afgespeeld toen Mandela in de gevangenis zat, maken dat Mandela in februari 1992 vertrekt uit Winnie’s huis. Pas in 1996 wordt na een slepend openbaar proces de scheiding officieel uitgesproken

Op 10 mei 1994, de dag van zijn inauguratie tot president van Zuid-Afrika, was het niet Winnie die als first lady aan zijn zijde stond. Op de historische dag werden de honneurs waargenomen door zijn dochter Zeni.

Bronnen en verder lezen
  • Maharaj, M. & Kathrada, A. (2007) Mandela: het geautoriseerde portret. Arnhem Terra.
  • Richard Hengeveld (2006) Nederland en Nelson Mandela. NIZA Amsterdam.
  • Damen, Jos (2008) Nelson Mandela: Symbool voor vrijheid en verbroedering, AO 2910. Lelystad.
  • Luirink, Bart (red), Voor Nelson Mandela. Verhalen en voetnoten uit Nederland bij zijn negentigste verjaardag, Amsterdam 2008.
  • Mandela, Nelson (1965) No Easy Walk to Freedom, Londen.
  • Mandela, Nelson (1994) Long Walk to Freedom: the Autobiography of Nelson Mandela, Randburg.
  • Wezithombe, Umlando (2008) Nelson Mandela: the Authorised Comic Book, Johannesburg/Cape Town.
  • Kessel, van, Ineke (2010) Nelson Mandela in een notendop. Uitgeverij Bert Bakker. Amsterdam.
  • Het Nelson Mandela Centrum van herinnering is een onderdeel van de Nelson Mandela Foundation. De Stichting houdt zich bezig met de politieke erfenis van Mandela als president van Zuid-Afrika. Ontdek wat dit centrum allemaal doet op de website!
Meer over dit onderwerp
Nelson en Winnie Mandela samen met Alberto Chissano met zijn dochter in Museum Galeria Chissano. 1990. Bron: Wikipedia.Nelson en Winnie Mandela samen met Alberto Chissano met zijn dochter in Museum Galeria Chissano. 1990. Bron: Wikipedia.
X
Loading