Veranderend verleden

Wanneer we proberen om de geschiedenis van Zuid-Afrika neer te schrijven is het belangrijk om er bij stil te staan dat je nooit alles kunt vertellen. Wanneer je je verdiept in de geschiedenis van een land moet je altijd keuzes maken. Welke gebeurtenissen hebben bepaald dat Zuid-Afrika is geworden wat het nu is? Hoe moeten we tegen deze gebeurtenissen aankijken? En wat verstaan we überhaupt onder Zuid-Afrika? De grenzen zijn in de loop van de tijd nogal veranderd en groepen inwoners lijken zich sowieso niks van deze grenzen aan te trekken. Daarnaast zijn er ook praktische overwegingen. Een geschiedschrijver kan immers niet eindeloos veel vellen papier voltikken. Er moet ergens een begin en een einde van het te vertellen verhaal gekozen worden en sommige gebeurtenissen moeten daarom worden overgeslagen. Er moet een keuze gemaakt worden welk verhaal je vertelt, en vanuit welk perspectief. Ieder verhaal verandert als je het gezichtspunt aanpast. Geschiedschrijving is geen objectieve bezigheid. Wanneer we schrijven gebruiken we ons eigen referentiekader.

Wie een stapel geschiedenisboeken over Zuid-Afrika doorspit zal ontdekken dat er in verschillende periodes nogal divers tegen bepaalde gebeurtenissen werd aangekeken. De eerste geschiedschrijvers hielden zich vooral bezig met de verhalen van heldhaftige ontdekkingsreizigers die het land ‘ontdekten’ en veroverden. Hierbij werd de inheemse bevolking niet meer dan de bijrol van toevallig aanwezige ‘wilde’ toebedeeld. De geschiedenis begint hier dan pas bij Bartholomeus Dias die als eerste Europeaan de Kaap ontdekte. Alles wat er zich voor de komst van Europeanen had voorgedaan werd weggezet als ‘prehistorie’. De geschiedenissen die tijdens het Apartheidsregime verschenen hingen nauw samen met het politieke project van het Afrikaner Nationalisme en focusten vooral op de dappere boeren die Zuid-Afrika op ‘blote voeten’ hadden doorkruist. In deze boeken wordt een sterk beeld van de ‘Afrikaner’ neergezet terwijl zowel de Engelse veroveraar als de eerdere bewoners van Zuid-Afrika er bekaaid van afkomen.

Het lijkt onmogelijk om alle Zuid-Afrikaanse volken en individuen voldoende een stem te geven om hun geschiedenis te vertellen. Het overzicht hieronder is bij lange na niet volledig. De bekendste gebeurtenissen uit de Zuid-Afrikaanse geschiedenis staan genoemd, dat wil zeggen de belangrijke personages en gebeurtenissen die bijgedragen hebben aan het ontstaan van het huidige Zuid-Afrika zoals we dat nu kennen. Maar er zijn nog veel meer helden en heldendaden die onvermeld blijven.  Gebruik deze geschiedenis dus als basis van de zoektocht maar vergeet nooit verder te kijken dan je neus lang is.

Bronnen en verder lezen
  • Ross, Robert (1999) A Concise history of South Africa, Cambridge. Ned. vert. Zuid-Afrika: een geschiedenis. Amsterdam z.j. Vert. Hans van Cuijlenborg.
  • Thompson, Leonard (1994) A history of South Africa. New Haven/London.
  • Beinart, William (1994) Twentieth Century South Africa, Oxford.
  • Francken, Eep en Renders, Luc (2005) Skrywers in die strydperk. Krachtlijnen in de Zuid-Afrikaanse letterkunde. Amsterdam.
  • Worden, Nigel (1994) The Making of Modern South Africa: Conquest, segregation and Apartheid, Oxford.
  • Het historisch project SAHO (South African History Online) is in opgericht 2000 en probeert een veelomvattende encyclopedie over de Zuid-Afrikaanse geschiedenis en cultuur samen te stellen. De website groeit nog elke dag!
Meer over dit onderwerp
Afbeeldingen van zeemonsters zoals deze tekening van Pierre Denys de Montfort zijn regelmatig terug te vinden in oude boeken.Afbeeldingen van zeemonsters zoals deze tekening van Pierre Denys de Montfort zijn regelmatig terug te vinden in oude boeken.
X
Loading